گذري بر فيلم شواليه تاريكي و فيلم پخش شده از شبكه سه سيما در ايام نوروز
/**/ /*]]-->
فيلم Dark Knight با بازي بازيگران نام آشنايي همچون کرستين بيل هد لجر مايکل کين مورگان فريمن گري اولدمن و با آهنگ سازي هنس زيمر در ماه جولاي 2008 به اکران رسيد اين فيلم تنها در آمريکا بيش از 533 ميليون دلار فروش داشت و در مجموع در سينماهاي جهان بيش از 1 بيليون دلار فروش کرد و جايگاه 4 ام فيلم هاي پرفروش جهان را به خود اختصاص داد . با عرضه نسخه دي وي دي و نسخه بلوري فيلم در ماه دسامبر در روز نخست عرضه در انگلستان بيش از 513 هزار نسخه به فروش رساند و در آمريکا رکورد فروش نسخه بلوري و دي وي دي شکسته شد چرا که نزديک به 3 ميليون نسخه شامل 600000 بلوري خريداري شد . در استراليا رکورد پرفروشت ترين دي وي دي فيلم که پيشتر از آنِ انيميشن در جستجوي نمو بود شکسته شد در کشور ما هم پس از چندين ماه از اکران رسمي فيلم ، جمعه شب گذشته از شبکه سوم سيما پخش شد و همه حتي کساني که اين فيلم را بارها ديده بودند را وادار کرد تا بار ديگر اين فيلم را و اين بار با صداي فارسي تماشا کنند نخستين موضوعي که منتقدان را در نقد کردن اين فيلم به چالش مي کشاند نام فيلم و بازگرداني آن به زبان فارسي است گروهي اعتقاد دارند واژه Dark اين فيلم بايد تاريکي بازگرداني شود و تاريک بودن و به گونه اي تيره بودن فيلم را مزيد بر علت مي دانند گروهي ديگر با استناد به اين موضوع که در فيلم بتمن تشبيهي از شواليه سياه و هاروي دنت تشبيهي از شواليه سفيد قرون وسطا مي باشد نام شوليه سياه را براي فيلم بهتر مي دانند . اين فيلم که در مراسم جايزه اسکار در 4 بخش نامزد دريافت جايزه شده بود توانست در 2 بخش جايزه اسکار را از آنِ خود کند. جايزه نقش مکمل مرد براي بازي منحصر به فرد هد لجر در نقش جوکر که کمتر کسي پس از ديدن فيلم از او تمجيد نکرده و جايزه جلوه هاي صوتي فيلم . در فيلم شواليه تاريکي جوکر نيروي شري است که به هيچ چيز دلبستگي ندارد و همين موضوع باعث مي شود بسادگي به چنگ قانون نيافتد و در دقايق نخستين و در جريان دزدي از بانک بيننده به اين موضوع نيز پي مي برد که جوکر به هيچکس اعتماد نمي کند و قانون خاصي براي خود دارد. هد لجر در نقش جوکر که کمي پيش از به اکران درآمدن فيلم در آپارتمانش در حالي که مرده بود پيدا شد چنان مي درخشد که با اين حال که نقش شر در فيلم مي باشد نقش بتمن را کمرنگ مي کند و به نوعي به يک خاطره در ذهن بيننده تبديل مي شود .
در فيلم پخش شده از شبكه سه سيما آقاي منوچهر اسماعيلي در نقش جوكر صحبت مي كنند و صداي بتمن هم به عهده آقاي كيكاووس ياكيده بود. به جرات مي توان گفت صداي آقاي ياكيده در نقش بتمن بهترين صداي انتخاب شده است و در همان لحظات نخست فيلم اين موضوع را شاهد هستيم ولي همان گونه كه كساني پيشتر اين فيلم را دست كم يك بار ديده اند مي دانند كه بازي هد لجر در نقش جوكر بويژه شيوه حرف زدن ،خنديدن جوكر در فيلم ، جلوه اي ويژه به فيلم داده و حتي گفته شده که هد لجر يک ماه در اتاق هتلي براي ساخت ويژگي هاي همين شخصيت از جمله شيوه حرف زدن ، خنديدن ، عصبانيت و راه رفتن ... تمرين کرده
همين مسئله باعث شده دوبله اين نقش از جمله برگزيدن صداي مناسب تاثير فراواني بر كيفيت دوبله فيلم داشته باشد . اين موضوع را هم بايد گفت كه صداي جوكر هيچگاه براي كساني كه نسخه اصلي اين فيلم را ديده اند جايگزيني نخواهد داشت چرا كه در هنر دوبله صداي ديگر شخصيت ها به دليل اينكه در مركزيت فيلم قرار ندارند براي بيننده چندان اهميتي ندارند و تاثير ناچيزي بر كار دوبله خواهد داشت . اين صداي ايفاكنندگان نقش هاي پر رنگ تر است كه در بيننده اثر مي كند. گذشته از كيفيت دوبله فيلم پخش شده از شبكه سه سيما حذف كردن تكه هايي از فيلم حتي تكه هايي كه هيچگونه نكته غير اخلاقي ندارند و استفاده ابزاري از فيلم باعث از بين رفتن محتواي فيلم شده است.
جالب اينجاست كه شعار فيلم و يا به نوعي Tagline فيلم "Why So Serious ? " است .حتي پايگاه اصلي فيلم whysoserious.com نام گذاري شد و در تيزر تبليغاتي هم اين موضوع به چشم مي خورد. اما مسئولين صدا و سيما صلاح بر اين ديده اند كه همه سكانس هايي كه حاوي اين جمله مي باشد به گونه اي حذف شود. اين جمله تا حدي براي كارگردان و فيلم نامه نويس اهميت داشته كه با گنجاندن آن در داستان واره اي زنده به آن نقش كليدي داده است . تا جايي كه جوكر به هر كسي كه مي رسد سخن خود را با طرف مقابل اين گونه شروع مي كند كه آيا او مي داند چطور اين زخم هاي روي صورتش بوجود آمده اند و خودش پاسخ را در قالب يك جريان زنده كه گويي در حال رخ دادن است مي دهد در حالي كه اين موضوع هيچ ارتباطي با آن موقعيت ندارد . اين گفت و گو در فيلم دوبله شده جايگاهي ندارد.
در صحنه اي كه كمتر كسي پيش بيني حذف آن را مي داد . جايي شاهد هستيم مجرم ها و خلافكار هاي شهر دور هم گرد آمده اند و در حال گفت و گو درباره گريختن از وضعيت جديدي كه پليس پيش پايشان گذاشته هستند جوكر وارد جلسه مي شود و پس از پايان دادن به ايده خود كه دليل همه اينها بتمن است و او مي تواند بتمن را بكُشد كارت خود راروي ميز مي گذارد و مي گويد كه با او تماس بگيرند ولي باز هم صدا و سيما همه را به خنده واداشت و صحنه نمايش كارت را حذف كرد . از سويي ديگر حذف كردن بي مورد تكه پاياني فيلم جايي كه پسر رئيس پليس گوردون از پدر خود مي پرسد كه چرا بتمن با وجود اينكه كار اشتباهي انجام نداده در حال گريختن از دست پليس است و پدرش پاسخ او را اين گونه مي دهد كه بتمن آن قهرماني نيست كه شهر اكنون به آن نياز داشته باشد باعث شد بُعد فلسفي فيلم كم رنگتر شود . همين موضوع كه برخي ها آن را هنر سانسور مي نامند كم كم بينندگان بسياري را به ديدن نسخه اصلي فيلم ترغيب مي كند اين مسئله تنها براي اين فيلم صدق نمي كند و شامل همه فيلم هايي كه دوبله مي شوند مي باشد . با توجه به اينكه اين روز ها زيرنويس فارسي هر فيلمي با نسخه اصلي فيلم پيدا شدني است و چون گروه هاي بسياري به زيرنويس كردن فيلم ها روي آورده اند از بابت ترجمه جاي هيچگونه نگراني نخواهد بود .
برخي بر اين باورند كه دوبله كردن فيلم ها خود نوعي سياست است كه دولت ها براي جلوگيري از وارد شدن فرهنگ هاي بيگانه اعمال مي كنند در حاليكه در پيشرفته ترين كشور هاي اروپايي مانند آلمان ، ايتاليا و فرانسه دوبله كردن امري رايج و همه گير است .
اما هنر دوبله اين كشور ها تا چه ميزان مانند كشور ماست ؟